Als de ‘uit’-knop niet meer werkt...

We gebruiken het inmiddels dagelijks: AI. Handig, snel en efficiënt. Maar waar de een het puur ziet als de ultieme uitkomst, is het voor de ander een regelrechte nachtmerrie.

Denk aan berichten over oncontroleerbare AI-agents die een eigen, onbegrijpelijke taal ontwikkelen en de mensheid willen vernietigen. Of robots die 'gewoon' weigeren te luisteren.

Het idee dat we de controle kúnnen verliezen, kan volwassenen, mij in ieder geval wel, best de kriebels geven.

Hoe sta jij hierin en, natuurlijk ook niet onbelangrijk, hoe schatten jouw leerlingen de kansen en de risico's van AI nu in?

De ultieme mismatch

Deze week staat in mijn leestip het horrorboek Zeg maar niets meer… van K.R. Alexander centraal. Hierin krijgt hoofdpersoon Nomi een slimme AI-pop, Alice.

Het is fantastisch! Totdat de pop een eigen agenda krijgt. Ze wordt levensgevaarlijk, doet doodenge dingen en de 'uit'-knop? Die werkt opeens niet meer.

Als ik scholen bezoek, zie ik bij de promotie van horrorboeken altijd een fascinerende mismatch. Vraag je het aan docenten, dan hoor ik vaak: 'Dit had voor mij niet per se gehoeven hoor', 'Ik krijg hier écht kippenvel van!' of 'Dit zal ik zelf echt nooit lezen.'

Vraag je het aan de leerlingen? Die vinden horror vaak geweldig. In de meeste gevallen hebben ze het boek zelf gekozen uit de verschillende opties die ze kregen...

Wat voor jou misschien een nachtmerrie is, is voor hen een absolute fast lane naar leesplezier. Griezelen is voor ongeoefende lezers en leesmijders in het vmbo en pro dé manier om getriggerd te worden.

Geen langdradige introducties, maar snel veel actie en directe prikkeling van het brein. Dat is precies wat deze groep nodig heeft om in een boek getrokken te worden en geboeid te blijven.

Waarom we vaker over boeken moeten praten

Veel leerlingen in het vmbo en pro blijven vaak hangen in boeken die ze al kennen. Of ze kiezen puur op uiterlijkheden: boeken met zo weinig mogelijk tekst en zo veel mogelijk plaatjes.

Dit komt simpelweg, omdat ze niet weten welke boeken er allemaal voor hen zijn. Ze missen het overzicht van wat past bij hun belevingswereld, hun interesses én hun niveau.

Door actief te praten over boeken en het gebruik ervan in de les te normaliseren, doorbreek je dit patroon. Je zorgt ervoor dat leerlingen op den duur boeken kunnen kiezen op basis van de inhoud en niet op basis van de dikte of het aantal plaatjes.

Als ze ontdekken dat een boek over actuele, schurende thema's gaat die hen écht boeien, verdwijnt die weerstand tegen letters als sneeuw voor de zon.

High-five of doodsbang?

Hoe gebruik je die fascinatie nou in je les? Niet door het boek links te laten liggen, maar door de spanning op te zoeken.

Toon deze vraag maar eens op het bord tijdens je mentorles of een les burgerschap:

Stel je eens voor: een AI-pop neemt uit zichzelf keihard wraak op de mensen die jou pesten op school. Je hebt haar niks gevraagd. Ze doet het gewoon...

Geef je die pop een high-five òf word je doodsbang?

Ik garandeer je: je hebt gelijk de aandacht en betrokken leerlingen die hun mening maar al te graag willen delen. Dít is hoe je je klas transformeert tot een bruisende oefenplaats voor taal- en leesplezier, maar op zijn minst ook voor persoonsvorming en burgerschap.

Het mooie is: met de wekelijkse (gratis) leestips van De Verhalendojo hoef je het boek zelf niet eens gelezen te hebben om je leerlingen er enthousiast over te maken. Leestips zijn flitsende boekintroducties die leerlingen direct activeren met een prikkelende vraag die naadloos aansluit op hun eigen belevingswereld.

Ideaal als snelle lesopstarter of -afsluiter die je nul voorbereidingstijd kost.

de vernieuwde kerndoelen

Met deze laagdrempelige aanpak doe je trouwens veel meer dan alleen een boek promoten en de titelkennis van je leerlingen vergroten. Je werkt hiermee direct aan de vernieuwde kerndoelen voor het voortgezet onderwijs.

Wanneer je een prikkelende vraag op het bord laat zien en het gesprek start, ben je heel concreet bezig met:

• Kerndoel 1 & 2
  Je stimuleert de taalcompetentie van leerlingen en helpt hen gaandeweg te begrijpen waar teksten écht over gaan.

• Kerndoel 3 & 8
  Je nodigt hen uit om zelf taal te produceren (hun mening te verwoorden) en laat hen waardevolle ervaringen opdoen met literatuur die aansluit bij hun niveau.

• Kerndoel 18 & 28
  Je geeft direct vorm aan de democratische oefenplaats in de klas. Leerlingen onderzoeken hoe mensen samenleven, scherpen hun mening en leren luisteren naar elkaar.

Jij de expertise, De Verhalendojo de actie

Nu snap ik best dat je als docent niet de tijd of de titelkennis hebt om constant op zoek te gaan naar dit soort actuele, treffende boeken. Zeker niet als het thema buiten je eigen comfortzone ligt.

En dat hoeft gelukkig ook niet. De kracht zit juist in thematisch onderwijs waarbij boeken aansluiten bij de bestaande inhoud van je curriculum óf bij iets dat bij de leerlingen speelt en dat aandacht vraagt.

Welke thema’s staan er in het eerste trimester van komend schooljaar bij jou op de planning? Of het nu gaat om kunstmatige intelligentie, vriendschap, geschiedenis of identiteit: De Verhalendojo selecteert er passende boeken bij en ontlast je volledig met een prikkelende, interactieve boekpromotie of workshop in de klas.

Binnen één lesuur worden er 1 tot 3 boeken gepromoot die perfect passen bij het niveau van de leerlingen en het gewenste thema. Zo geef je de nieuwsgierigheid, verbeelding en motivatie van je leerlingen een enorme kickstart. Mooi om het schooljaar mee te beginnen!

Jij brengt je vertrouwde pedagogische en didactische expertise in, De Verhalendojo brengt de boeken tot leven. Zo openen we samen de deur naar leesplezier, zonder gedoe.

Tijd voor actie in de klas

Klaar om jouw leerlingen direct te raken met boekentips die werken? Kies hieronder de stap die bij jou past.

Wil je niet zelf hoeven zoeken naar de spannendste invalshoeken en kant-en-klare vragen voor je lesstarters? Ontvang elke week een frisse, actuele boekentip direct in je mailbox en zet je klas direct aan het denken.

Smaken de leestips naar meer en wil je boeken in de klas écht tot leven laten komen zonder dat het jou tijd kost? Laat De Verhalendojo jou compleet ont-zorgen en een interactieve boekpromotie ver-zorgen die naadloos aansluit op jouw wensen.

Heb je specifieke wensen voor een project, werk je bij een bibliotheek die samenwerkt met het vo, of wil je eerst even overleggen over de thema's die op jouw agenda staan?

Neem gerust contact op voor de mogelijkheden. Ik denk graag met je mee! 🥋👊🏼